۱. تسلط بر ارکان سه‌گانه جرم جعل

یک وکیل حرفه‌ای باید بتواند به دقت تشخیص دهد که آیا تمامی ارکان جرم در پرونده محقق شده است یا خیر:

  • رکن مادی: تشخیص نوع تغییر (تزویر، قلم‌بردگی، محو یا اثبات، تغییر تاریخ و …).

  • رکن معنوی: اثبات یا رد “قصد تقلب” و “سوءنیت عام و خاص”.

  • رکن ضرری: اثبات اینکه این جعل پتانسیل ورود ضرر (مادی یا معنوی) به دیگری را دارد.

۲. مهارت در تحلیل نظریات کارشناسی (کشف علمی جرم)

بخش بزرگی از این پرونده‌ها در آزمایشگاه‌های تشخیص هویت و توسط کارشناسان رسمی دادگستری پیش می‌رود. بهترین وکیل باید:

  • با متدهای کارشناسی (نظیر بررسی فشار قلم، نوسانات دست و تطبیق جوهر) آشنا باشد.

  • بتواند در زمان مناسب به نظریه کارشناسی اعتراض کرده و سوالات تخصصی جهت ارجاع به هیئت‌های عالی (۳ نفره، ۵ نفره و …) طرح کند.

۳. تفکیک دقیق بین «جعل» و «استفاده از سند مجعول»

از نظر قانونی، این دو عمل دو جرم مستقل هستند. وکیل باید بداند:

  • حتی اگر موکل جاعل نباشد، صرف استفاده از سندی که می‌دانسته جعلی است، مجازات جداگانه‌ای دارد.

  • استراتژی دفاعی: وکیل باید بتواند “عدم اطلاع موکل از جعلی بودن سند” را با تکیه بر امارات و قرائن ثابت کند.

۴. آگاهی از تفاوت جعل مفادی (معنوی) و جعل مادی

بسیاری از وکلا تنها بر جعل مادی (تغییر در ظاهر سند) تمرکز می‌کنند، اما بهترین وکیل باید بر جعل مفادی (مانند تغییر محتوا در حین تنظیم سند توسط مأمور رسمی) نیز مسلط باشد تا در پرونده‌های مربوط به اسناد رسمی و دولتی، بهترین دفاع را ارائه دهد.